الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
222
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و وجوب در مورد اثبات واجب الوجود دانستهاند ، گرچه آيه در مقام بيان استدلال بر اثبات وجود خدا نيست ، بلكه اوصاف او را بازگو مىكند ولى برهان مذكور را مىتوان به عنوان لازمه مفاد آيه دانست . توضيح برهان امكان و وجوب ( فقر و غنى ) تمام موجوداتى كه در اين جهان مىبينيم همه روزى معدوم بودهاند سپس لباس وجود بر تن كردهاند ، و يا به تعبير دقيقتر روزى هيچ نبودهاند و سپس وجود شدهاند ، اين دليل بر آن است كه آنها « معلول » وجود ديگرى هستند و از خود هستى ندارند . و مىدانيم هر وجود معلولى وابسته و قائم به « علت » خويش و سراپا نياز و احتياج است ، و اگر آن علت نيز معلول علت ديگرى باشد او هم به نوبه خود محتاج و نيازمند خواهد بود ، و اگر اين امر تا بىنهايت تسلسل پيدا كند مجموعه اى از موجودات نيازمند و فقير خواهيم داشت ، مسلم است كه چنين مجموعه اى هرگز وجود نخواهد يافت ، چرا كه بىنهايت نياز ، نياز است ، و بىنهايت فقر ، فقر ، هرگز از بى نهايت صفر عددى به وجود نمىآيد و از بى نهايت وابسته استقلالى حاصل نمىشود . از اينجا نتيجه مىگيريم كه سرانجام بايد به وجودى برسيم كه قائم به ذات است و مستقل از تمام جهات ، و علت است و معلول نيست ، و او واجب الوجود است ( 1 ) .
--> ( 1 ) بايد توجه داشت برهان امكان و وجوب دو تفسير دارد زيرا فلاسفه امكان را به دو معنى كردهاند ، امكان ماهوى و امكان وجودى ، و از آنجا كه نظر محققان فلاسفه بر اصالة الوجود است بنا بر اين امكان در اينجا بايد به صورت امكان وجودى تفسير شود كه نياز و وابستگى به علت در اصل وجود است ( توضيح بيشتر را در اين زمينه در كتب فلسفى بخوانيد ) .